Sponsor

25 มีนาคม 2560

พิชัยสงครามซุนจื่อ บทวิเคราะห์ ภาค 1 นิยามคำสำคัญ

ตำราพิชัยสงครามซุนจื่อ ฉบับคัดลอก
ตำราพิชัยสงครามซุนจื่อ(ซุนจื่อปิงฝ่า - 孫子兵法 - The Art of War) เขียนโดย ซุนวู(孫武) เป็นตำราทางการทหารที่โด่งดังที่สุดในโลก ถูกเขียนขึ้นเมื่อกว่าสองพันห้าร้อยปีก่อน แม้วันนี้เรายังคงต้องศึกษาจากคัมภีร์เล่มนี้กันอยู่ แทบทุกคนต้องเคยได้ยินวลีที่ว่า รู้เขารู้เรา ร้อยรบไม่อันตราย ด้วยรูปแบบการเขียนตำราที่สั้น กระชับ สุขุม และกินความมาก ทำให้การแปลโดยถอดความอย่างครบถ้วนนั้นเป็นไปได้ยาก
เมื่ออ่านโดยตรงพิชัยสงครามซุนจื่อจะเป็นนิพนธ์ทางการทหาร แต่กระนั้นก็มีความหมายทางปรัญชาแฝงเร้นอยู่ตลอดตั้งเล่ม ด้วยการเขียนที่กระชับและกินความมากนี้ แสดงว่าซุนวูได้เลือกใช้คำอย่างพิถีพิถัน ดังนั้นสำหรับบทวิเคราะห์บทแรก เรามาดูนิยามเบื้องต้นของคำสำคัญที่ซุนวูเลือกใช้ในพิชัยสงครามกันก่อนครับ เพื่อความเข้าใจเพิ่มขึ้น เริ่มกันเลยครับ!

โดยทั่วไป คำว่า โจมตี ต่อสู้ ปะทะ สงคราม การรบ ทำศึก ฯลฯ เรามักจะใช้ในความหมายที่ใกล้เคียงกันมากและบางคำก็ใช้แทนกันได้ แต่ในตำราซุนวูได้เลือกใช้คำเหล่านี้อย่างเฉพาะเจาะจงและมีความหมายที่ชัดเจน ให้ความหมายและนิยามจากต้นฉบับภาษาจีนโบราณเทียบเป็นภาษาไทยเพื่อให้เข้าใจตรงกันดังนี้ครับ

兵 การสงคราม การทหาร กองทหาร คือ คำไทยแปลเปลี่ยนตามบริบท แต่โดยรวมหมายถึง การทหาร

การเดินทาง การเดินทัพ คือ การเคลื่อนกำลังต่อไป

戰 การรบ การศึก คือ การเข้าสู่สงครามเผชิญหน้ากับข้าศึก

攻 การโจมตี คือ การเคลื่อนกำลังรุกราน เข้ากระทำ และการจู่โจม เข้าตี นับเป็นรูปแบบหนึ่งของการโจมตี

爭 สัประยุทธ์ ช่วงชิง ชิง คือ การต่อสู้เพื่อช่วงชิงอะไรบางอย่าง เช่น ชัยภูมิ ชัยชนะ ฯลฯ มักจะเกิดการห้ำหั่นฆ่าล้างกันของทั้งสองฝ่าย

形 รูปลักษณ์ คือ กระบวนทัพ เป็นการจัดวางตำแหน่ง

勢 พลานุภาพ คือ แรงส่ง แรงหนุน ในภาษาอังกฤษเรียกว่า โมเมนตัม(Momentum)

แนวคิดที่ซุนวูเสนอในพิชัยสงครามนั้นเคลื่อนไหวไม่หยุดนิ่ง แม้หลักจะการตายตัว แต่เป็นแนวคิดที่บ่งบอกการเคลื่อนคล้อยเปลี่ยนผัน สถานะและเวลา (Space-Time) เป็นสิ่งที่ต้องคำนึงเสมอตลอดการอ่านตำราพิชัยสงครามซุนจื่อ เนื่องจากสถานะปัจจุบันไม่ว่าจะเป็นอย่างไรก็ตาม เมื่อเวลาเปลี่ยน สภาพแวดล้อมเปลี่ยน สถานะก็เปลี่ยนด้วยนั่นเอง
จากนิยามเหล่านี้ปกติซุนวูจะแนะนำให้เลี่ยงการสัประยุทธ์ เนื่องจากมีความสูญเสียมาก อาจได้ไม่คุ้มเสีย ซึ่งจะปรากฏอยู่ในบทต่างๆโดยเฉพาะบทที่ 7 การสัประยุทธ์ ที่ได้แนะนำแผนอ้อมตรง หากมันช่วยลดความสูญเสียและนำไปสู่สิ่งที่ต้องการได้เหมือนกัน ก็ให้ใช้ทางอ้อม ไม่จำเป็นอย่าเผชิญหน้า
ชัยชนะในความหมายของซุนวูนั้นไม่ใช่การสัประยุทธ์(เราจะเห็นคำนี้ในต้นฉบับโบราณน้อยมาก) เพราะการห้ำหั่นแม้ชนะ ก็อาจกลับเป็นแพ้ได้ หากสิ่งที่ได้ ไม่คุ้มกับสิ่งที่เสียไป เป็นชัยชนะในความหมาย ได้มากกว่าเสีย หรือ อยู่ในสถานะที่ได้เปรียบ แต่ถึงอย่างนั้นก็ไม่ใช่ทุกครั้งที่จะเลี่ยงการห้ำหั่นได้เสมอไป สำคัญคือไม่แสวงหาการห้ำหั่นเสียเอง

หวังว่าบทความนี้จะช่วยให้เข้าใจแนวคิดของซุนวูมากขึ้นอีกนิดนึง โดยเฉพาะการ ชนะโดยไม่รบ ซึ่งเป็นแก่นหลักของตำราเล่มนี้ เบื้องหน้าของตำราพิชัยสงครามซุนจื่อเป็นเรื่องสงคราม แต่โดยเนื้อแท้กลับเป็นปรัชญาธรรมที่ควรค่า เป็นหลักการปกครองและพัฒนาตนเองตามครรลอง เรื่องนัยยะทางปรัชญาเหล่านี้ผมจะนำมาเล่าให้เพื่อนๆฟังเมื่อมีโอกาสในครั้งต่อๆไปนะครับ

ไว้เจอกันใหม่บทความหน้า
ขอบคุณมากครับ ^_^


บทวิเคราะห์นี้เป็นการศึกษาจากเอกสารต่างๆและทำความเข้าใจด้วยตัวเอง หากผิดพลาดประการใดใคร่ขออภัยและขอน้อมรับคำชี้แนะจากท่านผู้รู้ด้วยความยินดียิ่ง

ไม่มีความคิดเห็น:

แสดงความคิดเห็น