Rubik's Cube - ลูกบาศก์รูบิก สวนเซ็นในอุ้มมือ

รูบิกยุคแรก
made in Hungary 1980

ในโลกแห่งเกมปริศนา ไม่มีสิ่งใดที่จะรวมเอาคณิตศาสตร์ วิศวกรรม และปรัชญาเข้าด้วยกันได้แนบแน่นเท่ากับรูบิก (Rubik's Cube) อีกแล้ว จากของเล่นไม้ในมือสถาปนิก เป็นของเล่นที่ได้รับความนิยมสูงสุดตั้งแต่ช่วงต้นทศวรรษ 1980 จนถึงปัจจุบัน

ปฐมบทแห่งปริศนาลูกบาศก์
ย้อนกลับไปในปี 1974 แอร์เนอ รูบิก (Ernő Rubik) ศาสตราจารย์ชาวฮังการีได้ประดิษฐ์ลูกบาศก์ 3x3x3 ขึ้นเพื่อใช้สอนเรื่องมิติสัมพันธ์ และในช่วงเวลาเดียวกัน ปี 1976 เทรุโตชิ อิชิกิ (Terutoshi Ishigi) ชาวญี่ปุ่น ก็ได้ประดิษฐ์รูบิกขึ้นมาพร้อมกันโดยที่ทั้งคู่ไม่เคยรู้จักกันและไม่ได้ลอกเลียนแบบกันเลย เมื่อรูบิกของทางยุโรปจะทำการจัดจำหน่ายทั่วโลกทำให้มีปัญหาสิทธบัตรทับซ้อน เรื่องสิทธิบัตรจบลงด้วยวิธีการที่ชาญฉลาด คือยอมรับรูบิกในระดับสากล และถือว่าอิชิกิเป็นผู้ให้ร่วมให้กำเนิด จากนั้นรูบิกก็กลายเป็นของเล่นที่ฮิตที่สุดตลอดกาล ทำให้ 3x3x3 เป็นขนาดคลาสสิคดั้งเดิม ทว่านั่นเป็นแค่จุดเริ่มต้น เพราะความท้าทายที่แท้จริงเริ่มต้นขึ้นเมื่อมนุษย์พยายามเพิ่มชั้นให้มากกว่าเดิม

ในยุคแรก เมื่อมี 3x3x3 แล้วก็ตามมาด้วย 4x4x4 และขีดจำกัดทางวิศวกรรมหยุดลงที่ขนาด 5x5x5 เนื่องด้วยปัญหาทางเรขาคณิต ยิ่งเลเยอร์มากขึ้น ชิ้นส่วนมุมจะยิ่งอยู่ห่างจากจุดศูนย์กลางจนแทบไม่มีฐานเมื่อบิด ส่งผลให้มุมหลุด (Pop) ตอนนั้นโลกจึงเชื่อกันว่า 5x5x5 คือจุดสูงสุดที่ฟิสิกส์จะอนุญาตให้ทำได้

การปฏิวัติรูบิกแบบป่องกลาง และนวัตกรรมไร้ขีดจำกัด

7 มุมหลุดขอบ

จนกระทั่งปี 2004 Panagiotis Verdes วิศวกรชาวกรีกได้ทำลายกำแพงนั้นด้วยการคิดค้นโครงสร้างแบบป่องกลาง (Pillowed Shape) ภายใต้ชื่อ V-Cube การทำให้พื้นผิวโค้งมนตรงกลางลูกบาศก์ช่วยเพิ่มพื้นที่ให้ชิ้นมุมมีฐานยึดเกาะที่ลึกขึ้น ทำให้ขนาด 6x6x6 และ 7x7x7 เกิดขึ้นได้จริงเป็นครั้งแรก

ปัจจุบัน เทคโนโลยีการผลิตจากแบรนด์จีนได้ก้าวข้ามไปอีกขั้น ด้วยการใช้ระบบแม่เหล็ก และนวัตกรรมการออกแบบชิ้นส่วนภายในที่ซับซ้อนขึ้น ทำให้เราสามารถสร้างรูบิกขนาดใหญ่เท่าใดก็ได้ เช่น 21x21x21 หรือใหญ่กว่านั้นในทรงลูกบาศก์เหลี่ยมเป๊ะได้โดยมุมไม่กระเด็นหลุดอีกต่อไป และยังพัฒนาพื้นผิวให้บิดลื่นเหมือนตัดเนย แม้แต่มุมที่เกยกันก็ยังบิดผ่านไปได้เข้าร่องเองแบบไม่ติดขัด (Corner Cutting) เป็นนวัตกรรมจีนที่พัฒนาวงการรูบิกขึ้นเป็นอย่างมากในราคาที่ถูกลงจนน่าทึ่ง ในปัจจุบันนี้รูบิกคุณภาพระดับแข่งขันสามารถหาซื้อได้ในราคาไม่ถึงร้อยบาท

มนุษย์กับคอมพิวเตอร์

ความเป็นไปได้ของรูบิก 3x3x3 มีทั้งหมด

43,252,003,274,489,856,000 รูปแบบ

หลายคนเข้าผิดใจว่ารูบิกเป็นของเล่นปริศนาที่มนุษย์ไม่สามารถแก้ได้จนกระทั่งมีคอมพิวเตอร์มาช่วยคำนวณสูตรให้ นั่นคือความเข้าใจผิด! มนุษย์เราสามารถแก้รูบิก 3x3x3 ได้ตั้งแต่ช่วงแรกๆที่ถูกประดิษฐ์ขึ้นแล้ว ผู้ประดิษฐ์รูบิกในตอนแรกเขาก็แก้ไม่ได้ครับ เขาใช้เวลาประมาณ 1 เดือนในการหาวิธีแก้รูบิกครั้งแรกได้สำเร็จ โดยใช้หลักการทางเรขาคณิตและการสังเกตการเคลื่อนที่ของชิ้นส่วนโดยไม่ใช้สูตร

เรื่องที่คนทั่วไปไม่รู้ คือ สูตรการแก้รูบิกแบบทีละชั้น (Layer-by-Layer) ที่แพร่หลายสำหรับมือใหม่ในปัจจุบัน คือสูตรที่มนุษย์คิดค้นขึ้นเพื่อให้จำง่าย แก้ได้เร็วกว่าเดิมโดยที่ไม่ต้องมาคอยสังเกตชิ้นส่วนเอง และนำมาบอกต่อให้คนอื่นแก้รูบิกให้ครบทุกหน้าได้ สูตรนี้มาจากปัญญาของมนุษย์โดยแท้จริง ซึ่งสูตรแก้รูบิกในช่วงแรกมีการคิดค้นอย่างอิสระ มีหลายคนคิดค้นสูตรการแก้รูบิกขึ้นมามากมาย ส่วนใหญ่มักใช้ Group Theory (ทฤษฎีกลุ่ม) และ Commutators (การบิดชุดหนึ่ง แล้วบิดอีกชุด แล้วย้อนชุดแรกกลับ) ในการคิดสูตร เช่น เดวิด ซิงมาสเตอร์ (David Singmaster) ผู้เขียนหนังสือ Notes on Rubik's Magic Cube ฉบับที่ตีพิมพ์ในเดือนสิงหาคมปี 1980 ซึ่งเป็นรากฐานของสัญลักษณ์ F, R, U, L, B, D, ' (Rubik's Cube Notation) ที่เราใช้กันอยู่ในทุกวันนี้

Notes on Rubik's Magic Cube
โดย David Singmaster

ว่ากันว่าหนังสือเล่มนี้เป็นหนังสือเล่มแรกของโลกที่เผยแพร่สูตรการแก้รูบิกครั้งแรก เดวิด ซิงมาสเตอร์เป็นศาสตราจารย์ด้านคณิตศาสตร์แห่งมหาวิทยาลัยลอนดอนเซาท์แบงก์ (London South Bank University) เขาค้นพบวิธีแก้รูบิกได้ภายในเวลาประมาณสองสัปดาห์หลังจากที่ได้รับมาราวช่วงเดือนกันยายนปี 1978 จากนั้นตีพิมพ์หนังสือเล่มนี้ออกมาครั้งแรกในปี 1979 โดยยังไม่ใส่สูตรการแก้รูบิก เน้นไปที่การวิเคราะห์ทางคณิตศาสตร์ แต่ได้ใส่สูตรการแก้รูบิกเข้าไปในฉบับพิมพ์ครั้งที่ 5 ปี 1980 หนังสือเล่มนี้มักเน้นไปที่คำอธิบายเชิงทฤษฎี จึงทำให้ไม่ค่อยเป็นที่รู้จักมากนัก

ในสมัยต่อมาเมื่อมนุษย์ต้องการแก้ให้เร็วขึ้น ตรงนี้เองที่คอมพิวเตอร์เริ่มเข้ามามีบทบาทในการหาทางลัด สูตรบิดเร็ว (Speedcubing) ที่นักแข่งรูบิกท่องกันนั้นบางส่วนเป็นสูตรที่ใช้คอมพิวเตอร์ช่วยคำนวณเพื่อหาท่าที่สั้นที่สุดในการสลับตำแหน่ง ซึ่งเป็นการคำนวณที่ซับซ้อนเกินกว่าสมองมนุษย์จะค้นพบในทุกรูปแบบได้เอง จึงให้คอมพิวเตอร์สร้างสูตรให้บางส่วนในเคสที่ยาก เพื่อให้ครอบคลุมทุกความน่าจะเป็น ทำให้บิดจบได้ในไม่กี่วินาที และสายแข่งบิดเร็วก็ต้องเอามาท่องกัน สูตรที่นิยมที่สุดในการแข่งคือ CFOP ซึ่งคิดค้นโดย เจสสิกา ฟริดริช (Jessica Fridrich) และในภายหลังมีการใช้คอมพิวเตอร์เข้ามาช่วยโดยเฉพาะในสูตรสำหรับชั้นสุดท้าย (OLL และ PLL) เพื่อให้ได้สูตรที่มีประสิทธิภาพมากขึ้น ยิ่งโดยเฉพาะในระดับสูง เช่น สูตร ZBLL พัฒนาโดย ลาร์ส เปตรัส (Lars Petrus) และเบอร์นาร์ด เฮล์มสเตตเตอร์ (Bernard Helmstetter) สำหรับแก้ชั้นบนสุดในขั้นตอนเดียว ซึ่งมีถึง 493 สูตร แม้ว่าส่วนหนึ่งมาจากมนุษย์ แต่การใช้คอมพิวเตอร์ก็มีบทบาทสำคัญในการพัฒนาสูตรนี้จนสมบูรณ์ โดยให้คอมพิวเตอร์คำนวณสูตรมาให้ แล้วมนุษย์นำมาขัดเกลาหรือคัดเลือกอีกทีว่าสูตรไหนบิดแล้วเข้ากับสรีระของนิ้วมากที่สุด

ความสำเร็จสูงสุดที่คอมพิวเตอร์ทำไว้คือการหาตัวเลขของพระเจ้า (God's Number) ในปี 2010 ทีมวิจัย Google คำนวณพบว่า ไม่ว่ารูบิกจะมั่วแค่ไหน ก็มีสูตรแก้ที่คำนวณโดยคอมพิวเตอร์ให้แก้ได้ภายในการบิดไม่เกิน 20 ครั้ง ซึ่งนี่คือสิ่งที่เกินขีดจำกัดที่มนุษย์จะไปถึงได้เอง

แต่สำหรับผู้ที่ต้องการเล่นเพื่อฝึกสมาธิหรือบำเพ็ญจิตนั้น การใช้สูตรพื้นฐานแบบแก้ทีละชั้น แล้วพยายามทำความเข้าใจการเคลื่อนไหวของชิ้นส่วนไปเรื่อยๆก็นับว่าเพียงพอแล้ว แต่หากอยากจะท้าทายตัวเองให้มากขึ้น การท่องสูตรบิดเร็วเป็นร้อยๆสูตรก็ท้าทายไม่ใช่น้อยเลย

ชื่อของรูบิกแต่ละขนาด
ในยุคแรกรูบิกมีการตั้งชื่อเฉพาะด้วย

• 

  Parity Error
  และสูตรแก้

  4x4x4 "Rubik's Revenge" แปลว่า การล้างแค้นของรูบิก เป็นชื่อที่สื่อถึงความโกลาหลครั้งแรกที่มาเยือนผู้เล่น เมื่อแกนกลางที่เคยนิ่งกลับขยับได้ และยังมีสิ่งที่เรียกว่า Parity Error มาแก้แค้นผู้เล่นที่คิดว่าตัวเองเซียน 3x3x3 ในตอนนั้นอีกด้วย เจ้า Parity Error คือขอบที่เราจัดมาตรงแล้วแต่สีดันพลิกกลับ ซึ่งเป็นอีกครั้งที่ต้องหาสูตรใหม่เพื่อจัดการเจ้าสิ่งนี้โดยเฉพาะ และตั้งแต่ขนาด 4x4x4 ขึ้นไป ในแต่ละครั้งที่เล่นก็มีโอกาสเจอเจ้า Parity Error ได้ ประมาณ 50%
• 5x5x5 "Professor's Cube" แปลว่า ลูกบาศก์ศาสตราจารย์ หรือรูบิกเซียน เพราะในยุคนั้นมันคือขีดจำกัดสูงสุดที่ผลิตออกมาได้ และใครที่แก้ได้ในตอนนั้นก็ต้องเซียนในระดับนึงเลยทีเดียว

รุ่นหลังจาก 5x5x5 ก็ไม่มีการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการแล้วครับ เพราะเมื่อเทคโนโลยีการผลิตได้ทะลุผ่านขีดจำกัดทั้งหมด ก็สามารถผลิตรูบิกกี่ชั้นก็ได้ตามต้องการแล้ว

ความเป็นไปได้ของรูบิก 7x7x7 มีทั้งหมด

19 500 551 183 731 307 835 329 126 754 019 748 794 904 992 692 043 434 567 152 132 912 323 232 706 135 469 180 065 278 712 755 853 360 682 328 551 719 137 311 299 993 600 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 000 รูปแบบ

V-Cube 7
แบบป่องกลาง

ขนาดที่ผมชอบที่สุดคือ 7x7x7 ผมตั้งชื่อให้มันว่าเป็น "Emperor" หรือ จักรพรรดิ ถ้าใครที่เคยเล่น V-Cube 7 ซึ่งเป็นรุ่นบุกเบิกแบบป่องกลาง เมื่อบิดจะรู้สึกถึงความหนักแน่น เสียงครืดๆ อันทรงพลังเหมือนการเคลื่อนทัพใหญ่เลยทีเดียว การเรียงสีดั่งการรวบรวมแผ่นดินให้เป็นปึกแผ่น โดยมีฮ่องเต้เป็นศูนย์กลาง ผมจึงเรียกมันว่าจักรพรรดิด้วยเหตุนี้

ขนาด 7x7x7 นับเป็นจุดสมดุลที่ใหญ่ที่สุดอย่างพอดี เพราะมันคือขนาดสุดท้ายที่เพิ่มความซับซ้อนของการจัดสีรอบๆแกนกลาง และรอบๆของรอบๆแกนกลางอีกทีได้อย่างสมบูรณ์แบบ (ถ้าเป็น 5x5x5 จะทำแค่รอบๆแกนกลางรอบเดียว) ขนาดใหญ่กว่านี้จะเป็นเพียงการเพิ่มปริมาณเท่านั้น ไม่ได้ให้อะไรใหม่กว่าเดิมเท่าไหร่แล้ว ดังนั้น 7x7x7 คือจุดสูงสุดของคุณภาพเชิงกลยุทธ์ ที่ครบเครื่องที่สุดสำหรับใช้ฝึกทุกท่าในตระกูลรูบิคแล้ว และเป็นขนาดสูงสุดที่ได้รับการรับรองสำหรับการแข่งขันอย่างเป็นทางการด้วย
สำหรับขนาดที่ใหญ่ๆเบิ้มๆเป็นพิเศษ ผมคิดว่าอาจตั้งชื่อให้อยู่ในตระกูล Galactic (ระดับกาแล็กซี) หรือ Universal (ระดับจักรวาล) สื่อถึงความกว้างที่เกินกว่ามือของมนุษย์จะควบคุมได้โดยง่าย ขยับขยายจากระดับจักรพรรดิบนโลก ไกลออกไปสู่ห้วงอวกาศกันเลยทีเดียว แต่ก็นับว่าอลังการไม่ใช่ย่อย ...และแน่นอนหนักมากแน่นอน (เล่นรูบิคได้กล้ามไปพร้อมๆกันอ่ะ)

แบบคู่ vs แบบคี่

จะเห็นว่ารูบิคมีแบบที่เป็นเลขคู่กับเลขคี่ เช่น 4x4x4 กับ 5x5x5 และอื่นๆ มันมีความแตกต่างในการเล่นอยู่เหมือนกันนะ

• แบบคู่ไม่มี "แกนกลาง" ที่ตายตัว นักบิดมือใหม่หลายคนบิดรวมแกนกลางแทบตาย แต่สุดท้ายมารู้ตัวว่าวางสีสลับด้าน เช่น เอาสีน้ำเงินไปติดกับสีเขียว ทำให้แก้ชั้นสุดท้ายไม่ได้ ต้องรื้อทำใหม่หมด ในการเล่นขนาดคู่ผู้เล่นจำเป็นต้องจำด้านของแกนกลางและรวมแกนกลางเองให้ถูกต้อง ไม่มีแกนกลางแบบนึงจึงอาจเรียกได้ว่าเป็นภาวะสูญกาศแห่งอำนาจที่ไร้ประธาน
• แบบคี่จะมี "แกนกลาง" เป็นประธานเสมอ หน้าที่ของผู้เล่นคือการจัดบริวารชิ้นส่วนรอบๆให้เข้าที่ ความผิดพลาดเรื่องทิศทางจึงไม่มีทางเกิดขึ้นครับ เรียกได้ว่ามีธรรมนูญค่อยกำกับบทบาทที่ชัดเจน

หากต้องการเล่นเพื่อทำสมาธิแนะนำว่าควรเล่นแบบคี่ ซึ่งส่งผลดีต่อการบำเพ็ญสมาธิมากกว่า เนื่องจากมันมีระเบียบกว่า และไม่ต้องมาเสียอารมณ์กับข้อยกเว้นของแบบคู่ในส่วนนี้ครับ แต่หากชอบความท้าทายของสูญกาศทางอำนาจก็อาจลองแบบคู่ดูก็ได้นะครับ

การบำเพ็ญเต๋า รูบิกในฐานะเครื่องมือแห่งจิตวิญญาณ
หากหมากล้อมสอนการปกครองแผ่นดิน และแบ็กแกมมอนสอนการอยู่ร่วมกับโชคชะตา รูบิกคือการขัดเกลาจิตตน การบิดด้วยสูตรมาตราฐาน หรือไม่ใช้สูตรก็ได้ ด้วยการบิดอย่างช้าๆ พิจารณาการเคลื่อนของชิ้นส่วน เสียงคลิ๊กเมื่อปิดเข้าที่ตรงแนว การเคลื่อนไหวของนิ้วและข้อมือ การเล่นรูบิกไม่ว่าจะขนาดใด คือการฝึกฝนความสงบนิ่งท่ามกลางความวุ่นวาย เป็นการทำสมาธิแบบเคลื่อนไหว เด็กเล่นได้ ผู้ใหญ่เล่นดี โดยเฉพาะผู้สูงอายุควรเล่นเพื่อกระตุ้นสมองและกล้ามเนื้อให้ได้ออกกำลังอยู่เสมอ

ขนาด 3x3x3 คือแก่นแท้ของรูบิก เป็นความคลาสสิคที่ไม่อาจปฏิเสธได้ ส่วน 7x7x7 คือขนาดที่ครอบคลุมสมบูรณ์ที่สุด ที่ได้ใช้ในทุกท่าของรูบิกตั้งแต่การรวมแกนกลาง ข้าง และปิดฉากด้วยท่าของ 3x3x3 จึงเรียกว่าเป็นขนาดที่ฝึกได้ครบเครื่องอย่างแท้จริง การเล่น 7x7x7 นั้นได้อารมณ์เหมือนเล่นหมากล้อมกระดานใหญ่เลยทีเดียว

สวนเซ็นญี่ปุ่น

อาจนับได้ว่ารูบิกคือเครื่องมือบำเพ็ญอย่างสันโดษดั่งเป็นลูกประคำทรงลูกบาศก์ หรือสวนเซ็นในอุ้มมือ ด้วยการเปลี่ยนความโกลาหลให้กลายเป็นระเบียบ ความสงบที่เกิดขึ้นนั้น มีท่านคือผู้เดียวที่รับรู้มันได้ภายใน รูบิกจึงมิใช่เพียงของเล่นพลาสติก แต่มันคือสวนเซ็นพกพาที่สามารถอัญเชิญขึ้นมาบำเพ็ญได้ทุกที่ทุกเวลา เป็นการจัดระเบียบโลกภายในผ่านปลายนิ้ว เพื่อให้ใจนิ่งสงบดุจขุนเขาและไหลลื่นดุจสายน้ำ

การแก้รูบิกจึงไม่ใช่แค่การทำให้สีตรงกันแล้วจบไป แต่มันคือการทำให้ใจของเรากลับคืนสู่สภาวะแห่งความสงบและเป็นระเบียบ ดั่งรูบิคที่แก้เสร็จแล้วภายในตัวเราเอง

ขอให้สนุกและสงบกับการบิดรูบิกครับ ^_^

ชี้เป้ารูบิกคัดสรรมาแล้ว

• รูบิกคุณภาพธรรมดา ราคาย่อมเยาว์มากๆ
• รูบิกคุณภาพดีในราคาประหยัด (3x3x3 ไม่ถึง 20 บาท)
• MoYu Mei long 7x7x7

ไหนๆก็ให้ 7x7x7 เป็นจักรรพรรดิแล้ว ก็ขอแต่งบทกวีสำหรับสดุดีจักรพรรดิของเราไว้ ณ ที่นี้ครับ

เจ็ดขุนเขา เรียงราย ในหัตถา

หกนภา สลับสี มิตรสหาย

จากแกนกลาง แผ่กิ่งก้าน มิวางวาย

สลักลาย ชั้นซ้อนชั้น มั่นคงจริง

มิใช่เพียง ศาสตราจารย์ แค่รอบนอก

แต่บ่งบอก ถึงปัญญา มหาศาล

คุมวงล้อม รอบรอบ รอบตระการ

ดุจวิญญาณ จักรพรรดิ ครองแผ่นดิน

เมื่อถึงกาล ศึกสุดท้าย บิดสายฟ้า

ใช้ตรรกะ สามคูณสาม มาจบสิ้น

จัดระเบียบ สรรพสิ่ง ทั่วธรณิน

โกลาหลสิ้น ทรราชย์ สยบลง

อ้างอิง

https://en.wikipedia.org/wiki/Rubik's_Cube

https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%A5%E0%B8%B9%E0%B8%81%E0%B8%9A%E0%B8%B2%E0%B8%A8%E0%B8%81%E0%B9%8C%E0%B8%82%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%A3%E0%B8%B9%E0%B8%9A%E0%B8%B4%E0%B8%81

https://www.rubiks.com/

https://en.wikipedia.org/wiki/V-Cube_7

https://1hrbld.tw/cube-introduction/

https://www.speedsolving.com/wiki/index.php/ZBLL

https://ruwix.com/the-rubiks-cube/notation/advanced/

คู่มือการเล่นรูบิกขนาดต่างๆ

https://cdn.prod.website-files.com/65849828bf90a121b81dc3a5/65afea09c4f7a02afbb9d876_Rubiks_SolutionGuide_3x3-Original.pdf

https://solve-cube.com/

https://solve-cube.com/7x7/

สูตรแก้ Parity Error แบบต่างๆ

Tactical nap - การงีบเชิงยุทธวิธี เพื่อกู้คืนพลังงานในภารกิจที่ยืดเยื้อ

ภาพถ่ายโดย Suzy Hazelwood: https://www.pexels.com/th-th/photo/18455958/

以治待亂，以靜待譁，此治心者也。

孫子兵法

軍爭第七

อาศัยระเบียบรอวุ่นวาย, อาศัยเงียบสงบรออึกทึก, นี่คือการจัดการจิตใจ.

พิชัยสงครามซุนจื่อ

บทที่ 7 กองทัพสัประยุทธ์

ในสมรภูมิแนวหน้าที่ยืดเยื้อ บางครั้งการนอนหลับยาวต่อเนื่องอย่างเต็มรูปแบบอาจเป็นไปไม่ได้เลย การงีบเชิงยุทธวิธีเมื่อมีโอกาส จึงเป็นเทคนิคที่จำเป็นเพื่อกักเก็บพลังงานสำรอง และให้เราทำภารกิจได้ลุล่วงตามเป้าหมายก่อนที่ร่างกายจะพังจากการอดนอน เมื่อสถานการณ์ภายนอกควบคุมไม่ได้ เราต้องควบคุมสภาวะภายในแทน
เทคนิคนี้เดิมเป็นเทคนิคของทหาร แต่เราจะมาเรียนรู้และปรับใช้ในชีวิตประจำวันกันครับ

ประโยชน์ของการงีบเชิงยุทธวิธี
การอดนอนจำเป็นต้องได้รับการชดเชยด้วยการงีบในเวลากลางวัน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพทางร่างกายและจิตใจให้สูงที่สุดเท่าที่จะทำได้ท่ามกลางสภาพแวดล้อมที่มีความตึงเครียดสูง
การงีบเชิงยุทธวิธีไม่ได้มีไว้สำหรับทหารในสนามรบเท่านั้น แต่จำเป็นอย่างยิ่งสำหรับ

ทีมงีบเชิงยุทธวิธี
การพักผ่อนนั้นดีที่สุด
http://t.ly/wnXe6

• คนทำงานหามรุ่งหามค่ำ หรืออดหลับอดนอน: ที่ต้องการรักษาความเฉียบคมในการตัดสินใจ
• แม่ลูกอ่อน: ผู้ที่สมรภูมิการนอนถูกขัดจังหวะตลอด 24 ชั่วโมง
• ผู้ปฏิบัติภารกิจฉุกเฉิน: ที่ต้องเตรียมพร้อมรับมือกับสถานการณ์ที่ไม่คาดคิด

การงีบเชิงยุทธวิธีภาคปฏิบัติ

• หาตำแหน่งที่ปลอดภัยและเงียบสงบ: จะนั่งงีบบนเก้าอี้ หรือถ้ามีที่นอนราบได้ก็ยิ่งดี หากอยู่ในที่สาธารณะควรมีคู่หูที่ตื่นอยู่คอยเฝ้าระวัง แต่หากอยู่คนเดียวคนหามุมที่ปลอดภัย เก็บของมีค่าไว้ในที่ที่รู้สึกได้หากมีการขยับ เช่น กอดกระเป๋าเอาไว้ เป็นต้น และเตรียมทางหนีทีไล่ให้พร้อม
• เวลาในการงีบ: 10-20 นาที เป็นเวลาที่เหมาะสมที่สุด หรือ 5-10 นาทีก็พอไหว ช่วยรีเซ็ตสมาธิได้ แต่ถ้ามีเวลางีบต่ำกว่า 5 นาที ให้เน้นการสงบนิ่งเชิงยุทธวิธี (Tactical Stillness; NSDR (Non-Sleep Deep Rest)) แทน คือแค่พักสายตาหายใจลึกๆทำสมาธิก็ช่วยได้ในระดับหนึ่ง ดีกว่าไม่งีบเลย และควรตั้งนาฬิกาปลุก (แบบสั่น) เพื่อไม่ให้เกินเวลา เพราะถ้าหลับลึกไปแล้ว (30 นาที+ แต่ไม่ถึง 1 ชั่วโมงครึ่ง) ตื่นมาอาจมีอาการงัวเงียหลังตื่นนอน (เมาขี้ตา) มึนจนอาจทำภารกิจที่ต้องใช้สมาธิสูงแบบทันทีไม่ได้ (เว้นแต่ว่าภารกิจไม่เร่งด่วนเหมือนทหารก็คงไม่เป็นไรมาก)
• การจัดท่าทาง: ถ้ามีที่นอนราบจะดีที่สุดสำหรับการฟื้นฟู หากนอนราบไม่ได้ ถ้าเก้ากี้มีพนักสูงหรือเอนได้ ให้งีบบนเก้าอี้ กางขาออกเล็กน้อยประมาณไหล่ (การกางขาออกเล็กน้อยเป็นการป้องกันการสับผงกจนหน้าคว่ำ) แล้วก็เอนตัวเอาศีรษะพิงพนัก หากไม่มีพนักสูงอาจเอาศีรษะพิงผนัง หากไม่มีผนัง ให้เอาแขนรองบนโต๊ะแล้วฟุบหน้าผากลงบนแขน (ไม่ควรตะแคงหน้าเพราะจะเข็ดคอ) หากไม่มีโต๊ะ ให้เอาแขนรองบนเข่าแล้วฟุบหน้าลงไปเลย หรือจะนั่งงีบนิ่งๆตรงๆบนเก้าอี้ก็ได้เหมือนทำสมาธิ แม้การสับผงกอาจรบกวนการงีบที่ต่อเนื่องก็จริง แต่ก็เป็นระบบเตือนภัยหากอยู่ในที่สาธารณะ แต่ถ้าอยู่ในที่ปลอดภัยก็ควรหาที่พิงศีรษะเพื่อจะได้งีบอย่างต่อเนื่อง หากไม่มีที่นั่ง การยืนงีบก็เป็นไปได้ในกรณีจำเป็น แต่ต้องมีที่ผิงหลังและยืนกางขาย่อเล็กน้อย ยืนงีบอาจจะงีบไม่ลึกแต่ตื่นตัวไวที่สุด
• การงีบ: หลับตา ผ่อนคลายร่างกาย ทำใจให้สงบ ไล่ความรู้สึกไปตามส่วนต่างๆของร่างกายเพื่อดึงความสนใจออกจากความคิด จะหลับไม่หลับก็ไม่เป็นไร ถือว่างีบแล้ว
• การตื่น: เมื่อนาฬิกาปลุกเตือนแล้วให้ตื่นทันที ปรับตัวสักครู่ ตรวจสอบอุปกรณ์ของตัวเอง แล้วเริ่มภารกิจต่อได้

https://www.dvidshub.net/news/414417/tactical-napping-and-other-tips-sleep-well-deployment

การหาจังหวะงีบ

• ทหารหรือผู้ปฏิบัติงานระดับสูงไม่ได้งีบเพราะง่วงแต่เพราะคำนวณแล้วว่าพลังงานอาจจะไม่พอ จงฉวยโอกาสงีบทุกครั้งที่สถานการณ์เอื้ออำนวย แม้จะเป็นเวลาเพียง 5-10 นาทีก็ตาม เพื่อสะสมเสบียงพลังงาน เพราะเราไม่อาจรู้เลยว่าการปะทะครั้งต่อไปจะกินเวลานานแค่ไหน
• ถ้าในอีก 6 ชั่วโมงข้างหน้า คุณต้องใช้สมาธิสูงสุด เช่น ประชุมสำคัญ ขับรถทางไกล วางแผนกลยุทธ์ เป็นต้น และถ้าตอนนี้มีโอกาสพัก 10-20 นาที จงงีบ แม้ไม่ง่วงก็ตาม
• หากมีเวลาพอ การงีบ 90 นาที หรือ 1 ชั่วโมงครึ่ง จะครบหนึ่งวงจรการนอน (Sleep Cycle) ช่วยฟื้นฟูทั้งร่างกายและจิตใจได้ดีกว่า
• หากคุณรู้ว่าคืนนี้ต้องอยู่เวร หรือต้องทำงานลากยาวถึงตี 2 การงีบตอนบ่าย 15 นาทีแม้จะไม่ง่วง คือการฉีดวัคซีนป้องกันความล้าไว้ล่วงหน้า
• สำหรับแม่ลูกอ่อน อาจต้องชิงงีบเมื่อลูกหลับ "ลูกหลับแม่งีบ" สำคัญคือควรตั้งนาฬิกาปลุกเพื่อลดความพะวงและงีบได้อย่างสนิทใจ เพราะถ้ารอให้ตื่นเพราะลูกร้องจะทำให้เกิดความเครียดสะสมสูงกว่าการตั้งปลุกล่วงหน้า (ควรตั้งปลุกแบบสั่นเพื่อไม่ให้รบกวนลูกหากลูกยังไม่ตื่น) แต่ก็เข้าใจว่าตอนลูกหลับอาจต้องทำงานบ้านอื่นด้วย แต่ก็จำเป็นที่จะต้องแบ่งเวลางีบเอาไว้ด้วยหลังทำงานบ้านไปส่วนหนึ่ง
• เวลาที่เหมาะสมที่สุดในการงีบหลับกลางวันตามหลักแพทย์แผนจีน คือ ในระหว่างเวลา 11-13 นาฬิกา ซึ่งเป็นเวลาของเส้นลมปราณหัวใจ การงีบหรือสงบนิ่งในช่วงนี้เพียงเล็กน้อยจะช่วยบำรุงหัวใจและระบบหมุนเวียนเลือดได้ดีเยี่ยม แม้คนที่ไม่อดนอนก็ควรงีบเวลานี้ทุกวันเพื่อบำรุงหัวใจ หรือหากช่วงเวลางีบนี้แคบไป หาจังหวะงีบไม่ได้เลย ผู้ที่อดนอนอาจขยายเวลาฉวยจังหวะเป็นช่วงระหว่างเวลา 11-15 นาฬิกาก็ได้ นับว่าดีรองลงมา

แต่ถ้าสามารถนอนตอนกลางคืนตามปกติได้ ก็ไม่ควรงีบช่วงใกล้เวลานอน เพราะจะทำให้ตอนถึงเวลานอนจริงจะนอนไม่หลับเอานะครับ ยกเว้นว่าขับรถแล้วง่วงจริงๆควรแวะงีบทันที แม้ใกล้เวลานอนจริงก็ควรแวะปั้มงีบก่อน แล้วค่อยขับต่อเพื่อกลับไปนอน จะปลอดภัยกว่าครับ

กลยุทธ์การจัดการ
การงีบเชิงยุทธวิธีเป็นเพียงการชดเชย แต่ไม่อาจแทนที่การนอนหลับตามปกติได้ เป็นเพียงการชะลอการล่มสลายของระบบประสาทเท่านั้น ใช้ในกรณีภารกิจฉุกเฉินที่ถึงขั้นต้องอดหลับอดนอนเท่านั้น
การงีบ 20 นาที 3 ครั้ง (รวม 1 ชั่วโมง) แม้จะไม่ดีเท่าการนอนยาว 1 ชั่วโมงครึ่งรวด แต่ช่วยรักษาระดับการตัดสินใจไม่ให้ผิดพลาดในระดับร้ายแรงได้ หากมีโอกาสพัก 1 ชั่วโมง หัวหน้าทีมอาจสั่งแบ่งกำลังครึ่งหนึ่งนอน 20-30 นาที แล้วสลับกัน เพื่อให้มั่นใจว่าจะมีคนตื่นคอยระวังภัยอยู่เสมอ (หลักการกระจายความเสี่ยง)

การฉวยโอกาสงีบทุกครั้งที่ทำได้นั้นเหมาะสำหรับคนที่ไม่แน่นอนว่าจะมีโอกาสได้นอนอีกเมื่อไหร่เท่านั้น แต่สำหรับคนที่อาจแค่นอนน้อยแต่มีเวลานอนที่แน่นอน ไม่แนะนำให้งีบทุกครั้งที่มีโอกาสเพราะมันจะมากเกินไปและไม่คุ้มกับประสิทธภาพ แนะนำให้งีบในช่วงเวลาหลักก็พอคือ 11-13 นาฬิกา ไม่ว่าจะงีบ 20 นาที หรือยาว 1 ชั่วโมงครึ่งไปเลยก็ได้ถ้าสะดวก ส่วนนอกเหนือจากเวลาหลักนั้นถ้าง่วงก็งีบ

ขีดจำกัด
เป็นธรรมดาที่ร่างกายมนุษย์ต้องอยู่ภายใต้กฎทางชีววิทยา ในทางยุทธวิธีมีเส้นตายที่ไม่ควรข้าม คือ 72 ชั่วโมง (3 คืน) นี่คือจุดที่ระบบประสาทจะเริ่มพังทลาย หลังจาก 72 ชั่วโมงที่ไม่ได้นอนยาวเลย แม้จะงีบสั้นๆมาตลอดก็ตาม มนุษย์จะเริ่มเห็นภาพหลอนและเสียการควบคุม
ขีดจำกัดขั้นต่ำของการอดนอน มักจะกำหนดให้มีการนอนยาวอย่างน้อย 4-6 ชั่วโมง ทุกๆ 24-48 ชั่วโมง (1-2 วัน) เพื่อรีเซ็ตระบบประสาทและป้องกันความเสียหายถาวรของเซลล์สมอง
สรุปก็คือ หากคุณอดนอนติดต่อกัน ต้องห้ามเกิน 2 คืนโดยไม่มีการหลับยาว และในระหว่างวันให้งีบเชิงยุทธวิธี 10-20 นาที ทุกครั้งที่มีช่องให้ทำ และคืนที่ 3 ต้องนอนตามปกติได้แล้ว

หากคุณง่วง โดยเฉพาะตอนขับรถทางไกล คำว่า "แข็งใจหน่อย" คือคำโกหกที่อันตรายที่สุด

เสียเวลางีบเพียงไม่กี่นาที

ดีกว่าฝืนทำงานจนผิดพลาด

แล้วต้องตามแก้เป็นวันๆ

หรือบางเรื่อง

อาจไม่มีโอกาสแก้อีกเลย...

สุดท้ายนี้

การงีบเชิงยุทธวิธีไม่ใช่การหลับพร่ำเพรื่อ แต่เป็นการฉวยโอกาสทางยุทธศาสตร์เพื่อรักษาความได้เปรียบด้านพลังงานของร่างกายและความแจ่มใสของจิตใจเอาไว้ หากคุณนอนน้อยแต่มีเวลานอนที่แน่นอนให้งีบช่วง 11-13 นาฬิกาเป็นหลัก แต่หากคุณต้องอยู่ในสภาวะที่ต้องอดนอนและเวลานอนก็เอาแน่เอานอนไม่ได้ไม่รู้ว่าจะได้นอนอีกเมื่อไหร่ ควรงีบสั้นๆทุกครั้งที่มีโอกาส เช่น ช่วงนั่งรอต่างๆ ช่วงเดินทางกับรถโดยสาร ฯลฯ จะช่วยให้คุณรักษาวิสัยทัศน์ในการปฏิบัติการได้ดีกว่าการพึ่งเครื่องดื่มชูกำลังเพียงอย่างเดียว

🎯ชี้เป้า หมอนนอนฟุบ หมอนงีบหลับ

หวังว่าคงจะเป็นประโยชน์ไม่มากก็น้อยนะครับ
ขอให้นอนหลับอย่างมีความสุขครับทุกท่าน ^-^
Zzzzz Zzzzz

https://www.military.com/daily-news/2021/03/02/tactical-naps-caffeine-jolts-military-sleep-study-recommends-new-policies-better-troop-rest.html

แถม
สูตรลับ งีบพร้อมกาแฟ (Coffee Nap)

หากต้องการความตื่นตัวสูงสุดหลังตื่นจากการงีบ ให้ดื่มกาแฟทันทีก่อนงีบ 20 นาที คาเฟอีนจะออกฤทธิ์กับจังหวะที่คุณตื่นพอดี

คำเตือนเชิงยุทธศาสตร์: ตามหลักแพทย์แผนจีน การดื่มกาแฟไม่ใช่การเติมพลังงานแก่ร่างกาย แต่เป็นการดึงพลังงานในสำรองของร่างกายมาใช้ล่วงหน้า หากดื่มบ่อยเกินไปจะทำให้ร่างกายทรุดโทรมได้ (หยินพร่อง) ดังนั้น ควรดื่มเฉพาะยามจำเป็น และหมั่นบำรุงร่างกายเพื่อรักษาความสมดุลและหาเวลานอนหลับพักผ่อนชดเชยให้ถึงแก่นเสมอด้วยนะครับ

นี่คือเอกสาร การงีบเชิงยุทธวิธี (Tactical Napping) ซึ่งจัดทำโดยสถาบันวิจัยกองทัพบกสหรัฐฯวอลเตอร์ รีด (Walter Reed Army Institute of Research; WRAIR) เพื่อช่วยให้กำลังพลรักษาความพร้อมและประสิทธิภาพในการปฏิบัติหน้าที่

แปลและสรุปได้ใจความว่า

การงีบเชิงยุทธวิธี (Tactical Napping)

โดย WRAIR
การงีบเชิงยุทธวิธีคือการนอนระยะสั้นเพื่อรักษาความพร้อมและสมรรถภาพของกำลังพล โดยมีเป้าหมายคือการนอนให้ครบอย่างน้อย 7 ชั่วโมงต่อวันเพื่อสุขภาพและประสิทธิภาพสูงสุด ทหารควรทำการสะสมการนอนก่อนเริ่มภารกิจ งีบเมื่อมีโอกาสระหว่างปฏิบัติการเพื่อฟื้นฟูร่างกาย และต้องนอนหลับชดเชยหลังจบภารกิจเพื่อกู้คืนสมรรถภาพที่เสียไป

สภาพแวดล้อมที่เหมาะสมควรจะมืด เงียบ และเย็น แต่ห้ามนอนในบริเวณที่เสี่ยงอันตรายอย่างเช่น บริเวณด้านหน้า ด้านหลัง หรือข้างใต้ ยานพาหนะโดยเด็ดขาด ทั้งนี้ควรระวังอาการงัวเงียหลังตื่นนอน โดยควรพัก 10-20 นาทีก่อนเริ่มงานสำคัญ และไม่ควรงีบใกล้เวลาเข้านอนปกติเพราะจะกระทบต่อการนอนหลักได้

การนอนหลับเพื่อแก้ปัญหาของโทโยโทมิ ฮิเดโยชิ

อ้างอิงและศึกษาเพิ่มเติม

https://trdcrft.com/the-tactical-nap/

https://ctext.org/art-of-war/maneuvering/zh

https://www.sleepfoundation.org/sleep-hygiene/coffee-nap

https://media.defense.gov/2022/Nov/15/2003114896/-1/-1/1/WRAIR%20TACTICAL%20NAPS%20(1).PDF

https://www.military.com/daily-news/2021/03/02/tactical-naps-caffeine-jolts-military-sleep-study-recommends-new-policies-better-troop-rest.html

บ่มเพาะสหัชญาณ (Intuition) ผ่านเกมปริศนา Puzzle

https://stockcake.com/i/vintage-detective-desk_310519_116566

ในชีวิตประจำวันเราทุกคนต่างใช้สมองทั้งสองซีกประสานกันเพื่อทำสิ่งต่างๆเป็นปกติอยู่แล้วตามเหตุปัจจัย ในการเล่นเกมปริศนา Puzzle หรือหมากกระดานเพื่อฝึกสมองนั้น แม้สมองทั้งสองซีกจะต้องทำงานร่วมกัน (ซึ่งทำงานร่วมกันเสมอ) แต่ตัวเกมส่วนใหญ่จะเน้นไปทางการฝึกสมองส่วนตรรกะ (Logic) ของสมองซีกซ้ายเป็นหลัก อาจทำให้เราเคร่งเครียดโดยไม่รู้ตัว ซึ่งมักเป็นเกมที่ใช้การคำนวณมากกว่าการใช้ความรู้สึกของสมองซีกขวาหรือสหัชญาณ (intuition) เกมแนวตรรกะมีมากมายอยู่แล้ว ไม่ว่าจะเป็น KenKen, Sudoku, Hitori, Klotski, Murdle, หมากรุก, หมากล้อม, และอื่นๆอีกมากมาย แต่เกมสำหรับสหัชญาณไม่ค่อยเป็นที่รู้จักมากนัก ดังนั้น บทความนี้จะมาแนะนำเกมสำหรับฝึกสหัชญาณกันพอสังเขปครับ

สหัชญาณคืออะไร?

สหัชญาณ (Intuition) ในที่นี้หมายถึง ความรู้ที่เกิดขึ้นเองจากความรู้สึกของสัญชาตญาณ เหมือนแบบเราเห็นบางอย่างแล้วเรารู้สึกว่า "เออ อันนี้มันใช่" โดยไม่ต้องมานั่งคิดคำนวณ นั่งทดกระดาษ นั่งพล๊อตกราฟ หรือนั่งตีตารางเพื่อหาค่าอะไรทั้งสิ้น แค่เห็นปุ๊บรู้ได้เลยว่ามันใช่ แบบ "ปิ๊งแวบ" ขึ้นมาเอง เป็นความไวเหนือตรรกะ ที่ไม่ใช่การเดาส่งเดช

ซึ่งสหัชญาณนี้มันเกิดจากการบ่มเพาะประสบการณ์ซ้ำๆ เห็นซ้ำๆ จนจำได้ขึ้นใจ เหมือนสมองหรือร่างกายจำรูปแบบของสิ่งต่างๆเหล่านั้นได้เอง พอเห็นปุ๊บก็รู้แล้วด้วยประสบการณ์ หรือที่เราเรียกกว่าความเก๋าของผู้มีประสบการณ์นั่นแหละครับ จะเป็นอะไรที่บางคนอาจอธิบายไม่ถูก แต่เขาทำได้

ประโยชน์ของสหัชญาณในชีวิตประจำวันเพื่อชีวิตที่ไหลลื่น

สหัชญาณจะช่วยประหยัดพลังงานในการคิดกับเรื่องเล็กๆน้อยๆ เช่น กินอะไรดี? ทำสนุกๆดี? ฯลฯ และร่างกายจะไวกับการเปลีี่ยนแปลงที่ไม่ปกติของสภาพแวดล้อม เหมือนที่เรียกว่ามีเซ้นส์ มีความรู้สึกฉับไวขึ้น รับรู้ความรู้สึกของร่างกายได้ดีขึ้น เช่น ถ้ารู้สึกหวั่นๆแล้วเดินหมากผิดทุกที ก็เป็นไปได้ว่าหากรู้สึกหวั่นๆในชีวิตประจำวันก็เป็นไปได้ว่าถ้าทำอะไรไปนั่นอาจไม่ส่งผลดี ถ้าเดินหมากแล้วรู้สึกโล่งใจแล้วหมากนั้นก็ดีด้วย ก็เป็นไปได้ว่าถ้าในชีวิตประจำวันรู้สึกแบบนั้นสิ่งที่ทำอยู่ก็อาจจะเป็นผลดี เป็นต้น ในระดับนี้คือสหัชญาณของร่างกายเริ่มพูดกับเราได้ชัดเจนขึ้นแล้ว หรือพูดง่ายๆคือ "ต่อมเอ๊ะ" ทำงานดีขึ้น

ดังนั้น การจะเล่นเกมใดใดเพื่อฝึกสหัชญาณจำเป็นต้องเล่นด้วยการลองผิิดลองถูกจากความรู้สึกแรก ก็เล่นไปเลย ไม่ว่าจะเล่นจบหรือไปต่อไม่ได้ ก็ New game เริ่มใหม่ (การเริ่มใหม่บ่อยๆช่วยลดความกลัวต่อความผิดพลาด ทำให้ใจนิ่งพอที่จะเปิดรับข้อมูลใหม่ๆ) ทำซ้ำๆอย่างนี้ไปเรื่อยๆ ร่างกายจะเริ่มจำรูปแบบ จะผิดจะถูกร่างกายจะรับรู้เองปรับตัวเองไปเรื่อยๆจนกว่าจะถูกเอง แล้วสหัชญาณจะค่อยๆแข็งแกร่งขึ้นเรื่อยๆทีละนิดทีละหน่อย หากเล่นด้วยวิธีนี้ เกมอะไรก็ใช้ฝึกสหัชญาณได้หมด แต่หากใช้เกมที่เหมาะกับการฝึกสหัชญาณก็จะเหมาะสมกว่าหน่อย ขอยกคัดสรรมาพอสังเขปดังนี้

เกมที่เหมาะกับการฝึกสหัชญาณ

เกมไพ่

เรียนรู้การสุ่มแบบพกพา เล่นได้หลายเกม

ไพ่มีเกมเล่นคนเดียวอยู่หลายเกม หากรู้วิธีเล่นพกเพียงสำรับเดียวก็เล่นได้หลากหลาย ฝึกเล่นให้เร็วด้วยแวบแรก ลองเลือกเกมไพ่เล่นคนเดียวที่น่าสนใจได้จากบทความไพ่เล่นเกมอะไรได้บ้าง?

แบ็กแกมมมอน (Backgammon)

ยอมรับสิ่งที่ควบคุมไม่ได้ ทำให้ดีที่สุดในบริบทปัจจุบัน เป็นเกมที่จำลองโลกความจริงได้สมจริงที่สุด

เกมนี้อาจไม่ใช่เกม Puzzle แต่เป็นหมากกระดานทอยเต๋าเล่นสองคนที่ใช้ฝึกสหัชญาณได้ดีเยี่ยม ให้ฝึกเล่นด้วยแวบแรกที่รู้สึก แล้วดูภาพรวมของรูปหมากบนกระดาน เล่นแบบนี้ซ้ำไปซ้ำมา เน้นเล่นให้มากที่สุดและเล่นให้เร็วที่สุด โดยไม่ต้องสนแพ้ชนะ โดยต้องตั้งใจเล่นอย่างมีสติ อย่าวู่วาม อย่าเล่นมั่ว สติเท่านั้นที่แยกการฝึกสหัชญาณออกจากความวู่วาม (สติคือการเฝ้าดูแวบแรก ไม่ใช่การปล่อยตัวตามแรงขับชั่ววูบ) ทั้งยังช่วยฝึกให้ยอมรับสิ่งที่ควบคุมไม่ได้ในชีวิตจริงด้วย ซึ่งไม่ต่างจากการทอยเต๋า

คลิกเพื่ออ่านวิธีเล่นแบ็กแกมมอน (ภาษาไทย) ได้เลยครับ (แนะนำให้อ่านรวมบทความที่เกี่ยวข้องที่อยู่ส่วนท้ายบทความด้วยนะครับ ส่วนใหญ่จะเกี่ยวกับการบำเพ็ญด้วยหมากกระดานสำหรับคนชอบสายนี้)

Galaxies - ดาราจักร

ความสมดุลและมโนภาพ ฝึกการมองภาพรวม รัศมี และความสมมาตร

เกมนี้เป็นเกม Puzzle ในการหาความสมดุล โดยขีดเส้นล้อมรอบดวงดาวอย่างสมมาตรโดยให้ดวงดาวอยู่ตรงกลางพื้นที่ ให้ครบทุกดวง และทุกช่อง เป็นการฝึกสมองสหัชญาณเชิงรูปทรงของสมองซีกขวา ให้เล่นด้วยการมองหาพื้นที่ว่างของความสมดุลทั้งหมด แล้วขีดเส้นตามความรู้สึกรวดเดียว อย่าเล่นแบบนับช่อง ไม่อย่างนั้นจะกลายเป็นเกมตรรกะไป ให้เล่นด้วยความรู้สึก มองด้วยสายตากว้างๆแบบภาพรวมแล้วให้รู้สึกถึงการแผ่รัศมีที่สมมาตรที่สุดจนครบ แล้วลุยเลย ถ้าทำไม่ได้ก็เริ่มใหม่ New game อย่างนี้ไปเรื่อยๆ แล้วสหัชญาณจะเริ่มจำรูปทรงได้เอง หากรู้สึกว่ายากไปก็ลดขนาดเป็น 3x3, 4x4, 5x5, 6x6 ก่อนก็ได้ เอาแบบที่เราเล่นแล้วมองเห็นการล้อมกรอบให้เร็วที่สุด แล้วค่อยเล่นตารางมาตราฐาน 7x7 ขึ้นไปภายหลัง (คลิกที่ชื่อเกมเพื่อเข้าเล่นฟรีผ่านเบราเซอร์ได้เลย)

Bridges - เชื่อมสะพาน

การเชื่อมโยงเหตุปัจจัย ฝึกการมองหาโครงข่ายที่เกี่ยวข้องโยงใย

แต่ละเกาะสามารถสร้างสะพานได้จำนวนจำกัดตามตัวเลขที่ระบุไว้บนเกาะ ในเกมให้เราทำการเชื่อมสะพานให้ครบโดยไม่ขาดไม่เกินในแต่ละเกาะ เกมนี้อาจติดตรรกะมาสักหน่อย แต่หากเล่นเร็วๆ อาศัยความคุ้ยเคยจะเป็นเกมที่ฝึกสหัชญาณได้ดีอีกเกมหนึ่ง

Flood - รงค์ลาน

ฝึกความลื่นไหลและการปรับตัวตามสถานการณ์

เกมนี้เล่นง่าย อาศัยความรู้สึกได้เลย โดยให้เรากดสีที่ต้องการจะล้นกลืนไปรวมตัว โดยตอนเริ่มเกมจะโฟกัสที่มุมซ้ายบน ให้เรากดที่สีที่เราต้องการให้มุมซ้ายบนเปลี่ยน มันก็จะเปลี่ยนเป็นสีนั้นแล้วกลืนไปกับสีนั้น จากนั้นก็กดสีอื่นๆต่อไปเพื่อให้กลืนสี และเกมจะจบลงเมื่อเรากดครบจำนวนที่เกมจำกัดเอาไว้หรือเรากลืนสีทั้งหมดเป็นสีเดียวได้ในตอนจบ อาจจะฟังดูงงๆ แต่ลองกดเล่นๆดูก็จะเข้าใจเองว่าเล่นยังไงครับ เกมนี้เป็นเกมเบาๆฝึกสหัชญาณได้ดีมากอีกเกมหนึ่ง แทบจะใช้ความรู้สึกล้วนๆ เล่นแบบให้มือขยับไปก่อนความคิดจะเริ่มไปเลย เหมาะกับการเล่นเผื่อผ่อนคลาย เป็นฝึกความยืดหยุ่น คือ การยอมรับกระแสสีที่เปลี่ยนไป เหมือนยอมรับสถานการณ์ที่คุมไม่ได้ในชีวิตจริง

Mines - ฝ่าดงกับระเบิด

อ่านความเสี่ยง ฝึกความนิ่งในวิกฤต

เกมนี้คลาสสิค หลายคนน่าจะคุ้นหน้าคุณตากันดี กดเพื่อเปิดพื้นที่ปลอดภัยและดูตัวเลขที่บอกจำนวนระเบิด และปักธงเพื่อทำเครื่องหมายและป้องกันการเผลอกด ถ้าจะเล่นแบบฝึกสหัชญาณอาจลองเล่นแบบไม่ต้องปักธง เพื่อบังคับให้ร่างกายจำรูปแบบพื้นที่อันตรายด้วยมโนภาพ แทนการใช้เครื่องมือช่วยจำ หากแพ้ก็แค่ New Game

อ่านวิธีเล่นเกมกู้ระเบิด (ภาษาไทย)

เกม Puzzle ที่แนะนำเป็นเกมฟรีทั้งหมด คัดมาจากเกมชุดของ Simon Tatham's Puzzles เป็นแอปฟรีเล็กๆที่มีเกมคลาสสิคให้เล่นถึง 39 Puzzles โหลดมาเล่นในมือถือได้ โดยในแอปนี้ได้เปลี่ยนชื่อเพื่อเลี่ยงลิขสิทธิ์ เช่นเปลี่ยน KenKen เป็น Keen, Sudoku เป็น Solo, Hitori เป็น Singles ฯลฯ เป็นต้นครับ แต่เป็นเกมเดียวกันไม่มีปัญหาอะไร

สามารถเล่นฟรีผ่านหน้าเว็บได้ที่ https://www.chiark.greenend.org.uk/~sgtatham/puzzles/

การฝึกและการพัก

การฝึกสหัชญาณคือการพาตัวเองเข้าสู่สภาวะไหลลื่น หากเมื่อไหร่ที่เริ่มรู้สึกตัวว่าเครียดหรือเริ่มหัวร้อน นั่นคือสัญญาณให้พักทันที

เล่นอย่างผ่อนคลายและมีสติที่สุด โดยการเล่นให้เร็วๆและเล่นบ่อยๆเพื่อเพิ่มชั่วโมงบินจะช่วยฝึกสหัชญาณได้ดีที่สุด เมื่อหัดแรกๆต้องเละอย่างแน่นอน คือแพ้ราบคาบ แต่ก็ปล่อยให้มันเป็นไป แค่ New game เล่นใหม่เรื่อยๆ แพ้ชนะถือว่าฝึก เล่นด้วยแวบแรกอย่างมีสติไม่มั่ว แต่หากเล่นจนสมองล้าหัวตึง เหนื่อย ง่วง เบลอ ฯลฯ ควรหยุดพัก เพื่อให้สมองได้เรียบเรียงและดูดซึมรูปแบบที่ได้เรียนรู้มา อย่าฝืนฝึกต่อทั้งที่หัวตัน เพราะจากการคิดแบบฉับพลันจะกลายเป็นการคิดแบบวู่วาม ซึ่งเป็นพิษต่อสหัชญาณอย่างมาก ดังนั้น มีหยางต้องมีหยินฉันใด มีฝึกก็ต้องมีพักฉันนั้น เพราะการพักก็สำคัญไม่แพ้การฝึกเลย ยิ่งกินอิ่มนอนหลับพักผ่อนจิตใจผ่อนคลายเท่าไหร่ สหัชญาณก็จะยิ่งแจ่มชัดมากขึ้นเท่านั้น

แนะนำบทความ การงีบเชิงยุทธวิธี

สหัชญาณแห่งชีวิต

การใช้เกมหรือหมากกระดานฝึกสหัชญาณนั้นเปรียบเสมือนการลับคมของดาบ การลองใช้สหัชญาณในชีวิตประจำวันเป็นการฝึกท่วงท่าฟันดาบ การฝึกสหัชญาณผ่านเกมจึงยังไม่ได้ทำให้นำไปใช้ในชีวิตประจำวันได้ทันทีซะทีเดียว จำเป็นต้องลองผิดลองถูกในชีวิตประจำวันด้วยเพื่อปรับจูนระบบก่อน

เมื่อเราลับดาบในโลกจำลองจนคมแล้ว คราวนี้ลองมาดูวิธีนำความคมนั้นมาใช้ในโลกจริง ให้เริ่มลองจากสิ่งที่แม้จะผิดก็ไม่เสียหาย เช่น เมื่อขึ้นลิฟต์ให้ลองทายว่าลิฟต์จะเปิดระหว่างทางมั้ยหรือจะไปถึงชั้นที่หมายเลย? คนที่จะเข้าห้องมาคนต่อไปจะเป็นผู้ชายหรือผู้หญิง? อะไรแบบนี้เป็นต้น หากผิดก็ไม่ต้องเสียใจ แค่ฝึกทายบ่อยๆทายสนุกๆก็พอ เมื่อเราฝึกจากเกมเหล่านี้มาแล้ว การปรับจูนระบบในชีวิตประจำวันจะเกิดขึ้นอย่างรวดเร็ว อาจฝึกผ่านเกมเหล่านี้ 80% แล้วฝึกจูนระบบ 20% แล้วไม่นาน เชื่อว่าสหัชญาณจะช่วยเหลือเราเองในชีวิตประจำวันโดยที่เราไม่ทันได้เรียกใช้เลย

การฝึกในเกมคือการสร้าง "คลังรูปแบบ" ไว้ในจิตใต้สำนึก แต่การนำไปใช้จริงต้องเริ่มจากการ "เอ๊ะ" กับเรื่องเล็กๆ

ในชีวิตประจำวันคนเราใช้สมองทั้งสองซีกประสานกัน แต่ในยุคนี้ผู้คนมักเน้นการคิดเชิงตรรกะเป็นหลักเสียจนแทบหลงลืมสหัชญาณไปแล้ว บางคนกลับคิดว่าสหัชญาณเป็นเรื่องงมงายไปแล้วด้วย แต่มนุษย์ไม่ใช่จักรกล และมนุษย์ทำได้ทั้งสองอย่าง คือ ตรรกะและสหัชญาณ บทความนี้จึงมาแนะนำการฝึกสหัชญาณผ่านการละเล่นเพื่อไม่ให้หายสูญไปและให้กลับมาอยู่ในสายตาอีกครั้ง แต่ให้ตระหนักไว้ว่า มนุษย์จำเป็นต้องมีทั้งหมดจึงสมบูรณ์ ไม่ใช่แค่อย่างใดอย่างหนึ่ง เพราะมนุษย์เกิดมาเพื่อใช้ชีวิต คิดได้และรู้สึกเป็น

ขอให้สนุกกับการฝึกสหัชญาณครับ ^v^

https://stockcake.com/i/mystery-board-analysis_690581_237547

แถม

ผมรู้สึกว่าคลิปนี้แนะนำแนวทางการฝึกใช้สหัชญาณในชีวิตประจำวันได้อย่างหลากหลายและน่าสนใจมากครับ แนะนำให้ลองฟังดู หรือหากสนใจให้ลองหาหนังสือ ยกระดับลับสมอง ด้วยวิธีคิดนอกกรอบ มาอ่านกันดูครับ

แม้บทความนี้จะแนะนำให้เล่นเกมเพื่อฝึกสหัชญาณ ทว่าแต่ละคนก็มีความเหมาะสมต่างกันไปครับ คนที่ชอบเสี่ยงหรือทำอะไรหุนหันเกินไปก็อาจควรสร้างสมดุลด้วยการเล่นเกมฝึกตรรกะเพื่อถ่วงดุลการเสี่ยงให้รู้จักคิดคำนวณก่อนลงมือทำ และสำหรับคนที่ชอบคิดวางแผนคิดจนปวดหัวแต่ตัดสินใจทำไม่ได้สักทีก็อาจควรสร้างสมดุลด้วยการเล่นเกมฝึกสหัชญาณเพื่อถ่วงดุลการคิดให้รู้จักยอมรับความเสี่ยงในการลงมือทำ

เหล่านี้คือสมดุลที่แต่ละคนจำเป็นต้องรู้ตัวเองว่ามีดุลหนักไปทางไหนและควรเสริมทางไหนเท่าไหร่และอย่างไร จะทำให้เลือกฝึกได้อย่างเหมาะสมเพื่อความสมดุลของชีวิตครับ

แนะนำเกมฝึกตรรกะ

เกม Murdle ซึ่งเป็นเกมที่โด่งดังมากในรูปแบบหนังสือและเว็บไซต์ เขียนโดย G.T. Karber ที่ให้เราสวมบทเป็นนักสืบโดยใช้ตรรกะแบบ Logic puzzle grid เพื่อหาว่า "ใครฆ่า ฆ่าด้วยอะไร ฆ่าที่ไหน" โดยใช้การตัดตัวเลือกจากคำใบ้ หนังสือเกม Murdle มีฉบับแปลไทยแล้วในชื่อว่า Murdle เกมใครฆ่า 100 คดีปิดไม่ลง ไปตำกันได้ หรือจะลองเล่นชิมลางผ่านหน้าเว็บ (ภาษาอังกฤษ) ของแท้ได้ที่ https://murdle.com/ (จำกัดจำนวนเกมต่อวัน)

เป็นเกมที่ใช้ตรรกะเข้มข้น โดยต้องอ่านคำใบ้ทีละข้อแล้วติ๊กในตารางอนุมาน มันเป็นการฝึกตรรกะของสมองซีกซ้ายแบบ 100% ดังนั้น สำหรับคนที่อยากฝึกสหัชญาณก็อาจจะต้องพักไว้ก่อน แต่ถ้าชอบแนวตรรกะจริงๆก็เอามาเล่นเพื่อสร้างสมดุลได้ และมันสนุกมาก

สำหรับใครที่บ่มเพาะสหัชญาณจนคมแล้ว อาจลองกลับมาเล่น Murdle ดูครับ คุณอาจจะพบว่าคุณสามารถเดาตัวฆาตกรได้ถูกตั้งแต่เห็นคำใบ้แรกๆก่อนที่จะลงมือเขียนตารางด้วยซ้ำ นั่นแหละคือพลังของสหัชญาณที่ทำงานร่วมกับตรรกะอย่างสมบูรณ์

เกมสำหรับทดแทน Murdle หากดูใน Simon Tatham's Puzzles หรือหน้าเว็บที่ https://www.chiark.greenend.org.uk/~sgtatham/puzzles/ ก็มีเกมที่คล้ายกับ Murdle อยู่เหมือนกัน แต่จะไม่มีเรื่องราวให้อ่าน เป็นแนวนามธรรมไปเลย แต่ใช้คอนเซ็ปคล้ายๆกัน แต่ก็เอามาแนะนำสำหรับคนที่อยากเปลี่ยนแนวดูบ้างครับ

• Pattern
• Towers
• Tents
• Undead

วิธีเล่นเกม Undead

มิติแห่งหมากกระดาน - การเดินทางผ่านห้วงความคิดและกลยุทธ์

ภาพวาดในสุสานของพระราชินีเนเฟอร์ตารี (1295-1255 ปีก่อนคริสตกาล) ทรงเครื่องประดับศีรษะเป็นรูปนกแร้งและหมวกโมเดียส กำลังเล่นหมากกระดาน

ในโลกแห่งหมากกระดาน พื้นที่สี่เหลี่ยมเล็กๆบนแผ่นกระดาน ไม่ได้เป็นเพียงแค่ที่วางตัวหมากเท่านั้น แต่คือแบบจำลองของจักรวาล ตรรกะ และจิตวิทยา เมื่อเราพูดถึงมิติของเกม เราไม่ได้หมายถึงรูปทรงเรขาคณิต แต่หมายถึงชั้นความซับซ้อนที่ผู้เล่นต้องเผชิญ ยิ่งมิติสูงขึ้น ปัจจัยที่ต้องนำมาขบคิดติดสินใจก็ยิ่งซับซ้อนและแปรผันมากขึ้นตามลำดับ
ในบทความนี้ เรามาเรียนรู้และทำความรู้จักกับหมากกระดานคลาสสิคยอดนิยมไปพร้อมๆกันในมุมมองของมิติที่แตกต่าง ไม่พูดพล่ามทำเพลงให้มากความ งั้นเรามาเริ่มกันเลยครับ

หมากฮอส (Checkers) - มิติแห่งแรงปะทะ (2D)

หมากฮอสคือจุดเริ่มต้นที่บริสุทธิ์ของตรรกะ เปรียบเสมือนการสู้กันในสองมิติที่เน้นแรงปะทะเชิงเส้น ความซับซ้อนของมันอยู่ที่การคำนวณลำดับการกินและการบีบให้ฝ่ายตรงข้ามเดินในทางที่ถูกบังคับ (Forced Move) มันคือศิลปะแห่งการมองการณ์ไกลในแนวระนาบ ที่ความผิดพลาดเพียงก้าวเดียวอาจหมายถึงการพ่ายแพ้ทั้งกระดาน เสน่ห์ของหมากฮอสคือความเรียบง่ายที่ซ่อนความเฉียบคมดุจใบมีดโกน

หมากรุก (Chess) - มิติแห่งลำดับชั้นและชัยภูมิ (3D)

เมื่อเข้าสู่หมากรุก มิติที่สามจะถูกเพิ่มเข้ามาผ่านความต่างของอำนาจ ตัวหมากแต่ละตัวมีศักดิ์และสิทธิ์ไม่เท่ากัน เช่น ขุน, เรือ, ม้า, เบี้ย ฯลฯ การเล่นหมากรุกจึงไม่ใช่แค่การปะทะ แต่คือการประสานงานของกองทัพที่มีความหลากหลาย เกมนี้สอนเรื่องการบริหารทรัพยากรและการช่วงชิงชัยภูมิ (Positioning) ซึ่งตัวหมากแต่ละตัวต้องหนุนเสริมกันและกัน มิติของหมากรุกคือภาพจำลองของโครงสร้างสังคมและการสัประยุทธ์ที่เป็นระบบ

โชกิ หมากรุกญี่ปุ่น (将棋, Shogi) - มิติแห่งวัฏจักร (3.5D)

โชกิมีรากฐานเดียวกับหมากรุก แต่เพิ่มมิติพิเศษที่เรียกว่า การวางตัวหมากคืนสนาม (Drop Rule) ในขณะที่หมากรุกชนิดอื่นตัวหมากที่ถูกกินไปแล้วในจะออกจากเกมไปเลย แต่ในโชกิ หมากของศัตรูที่เรากินได้จะกลับมาเป็นกำลังพลของเราเพื่อวางกลับลงในกระดานอีกครั้ง มิตินี้เปลี่ยนธรรมชาติของเกมหมากรุก จากการฆ่าเชลยมาเป็นการเกลี้ยกล่อมเชลยให้มาเป็นพวก (การหมุนเวียนแลกเปลี่ยนทรัพยากร) ทำให้สถานการณ์บนกระดานมีการซ้อนทับและความผันผวนสูงกว่าเดิม เพราะหมากที่ถูกกินไปแล้วไม่ใช่จุดจบ แต่เป็นจุดเริ่มต้นของบทบาทใหม่

โกะ หมากล้อม (圍棋, 碁, Go game) - มิติแห่งอิทธิพลและกาลเวลา (4D)

หมากล้อมได้ข้ามพ้นจากเรื่องชนิดของตัวหมากไปสู่เรื่องของพื้นที่และความว่าง หมากแต่ละตัวที่วางลงไปอาจไม่ส่งผลทันที แต่จะแผ่อิทธิพลไปทั่วกระดานในอีกร้อยตาข้างหน้า นี่คือมิติที่สี่ที่เชื่อมโยงกับกาลเวลาและพลังงานที่มองไม่เห็น ผู้เล่นหมากล้อมไม่ได้สู้กันเพื่อเด็ดหัวแม่ทัพ แต่สู้กันเพื่อครอบครองพื้นที่และอิทธิพลที่กว้างใหญ่กว่า เกมนี้จึงสะท้อนปรัชญาเรื่องการดำรงอยู่และการขยายตัวของสรรพสิ่งในจักรวาล

แบ็กแกมมอน (Backgammon) - มิติแห่งความน่าจะเป็นและจิตวิทยา (5D)

ในขณะที่หมากกระดานที่ผ่านมาเป็นเกมแห่งตรรกะบริสุทธิ์ที่เห็นข้อมูลครบถ้วน (Perfect Information) แบ็กแกมมอนได้เพิ่มมิติที่ห้าเข้ามา นั่นคือ ความไม่แน่นอนของโชคชะตาผ่านลูกเต๋า และมิติของจิตวิทยาผ่าน Doubling Cube การต้องตัดสินใจภายใต้สภาวะที่ควบคุมไม่ได้ 100% คือการจำลองชีวิตจริงที่สมบูรณ์ที่สุด ผู้เล่นต้องบริหารความเสี่ยงภายใต้เมฆหมอกแห่งความผันผวน นี่คือเกมที่สอนให้มนุษย์ถ่อมตัวต่อโชคชะตา แต่ยังคงใช้ปัญญาเพื่อหาทางรอดที่เหมาะสมที่สุดไปพร้อมกัน

วิถีแห่งหมากกระดาน
ไม่ว่าจะเป็นเกมมิติใด ทุกหมากกระดานต่างมีคุณค่าในตัวเอง หมากฮอสสอนความแม่นยำ หมากรุกสอนระบบระเบียบ โชกิสอนเรื่องโอกาส หมากล้อมสอนการมองภาพรวม และแบ็กแกมมอนสอนการอยู่ร่วมกับความเปลี่ยนแปลง การเลือกเล่นเกมใดเกมหนึ่งจึงไม่ใช่เรื่องของการเลือกระดับความฉลาด แต่เป็นการเลือกเครื่องมือที่เราต้องการจะใช้ฝึกฝนจิตใจของเราเองในขณะนั้น

แต่สิ่งที่สำคัญที่สุด ที่ขาดไม่ได้เลย สำหรับการเล่นหมากกระดาน คือ ความสนุก และมิตรภาพ หากเล่นแล้วสูญเสียสิ่งใดสิ่งหนึ่งไประหว่างทาง หยุดเล่นแล้วไปพักก่อนจะดีกว่า

ขอให้มีความสุขกับการเล่นหมากกระดานครับ ^_^