Linux ค้างทำยังไงดี?

Linux ที่ว่าเสถียรก็ยังแฮงค์ได้
มีหลายวิธีในการแก้ไข แต่เราจะพูดถึงวิธีที่เด็ดขาดที่สุดเลยล่ะกันครับ ซึ่งเป็นทางเลือกสุดท้ายก่อนดึงปลั๊ก

สั้นๆสำหรับสายรีบ

กด Alt + Print Screen + REISUB

เรียบร้อย เครื่องรีบูตแล้ว

บทความจากนี้ไปคือการร่ายกันยาวๆ

กระบวนท่า Magic SysRq
หากค้างแบบทำอะไรไม่ได้เลยจริงๆ ใน Linux มีปุ่มลัดระดับเทพที่ส่งคำสั่งตรงไปที่ Kernel เพื่อสั่งให้ระบบปิดตัวลงอย่างปลอดภัย ไม่ทำให้เครื่องพัง

*(บางเครื่องอาจต้องเปิด FnLock ก่อน ด้วยการกด Fn + Esc)

ให้กดปุ่ม

Alt + Print Screen ค้างไว้ก่อน

แล้วจากนั้น ค่อยๆกดตัวอักษรต่อไปนี้ทีละตัว เว้นจังหวะ 1-2 วินาทีต่อตัว ให้เวลาเครื่องได้ประมวลผลสักกะนิด

R E I S U B

เครื่องจะค่อยๆปิดโปรแกรมตามคำสั่งที่กดไปทีละปุ่ม และ Restart ตัวเองอย่างสงบ

หากเปรียบการกดปุ่ม Power ค้างคือการประหารชีวิตระบบทันที การใช้ REISUB ก็คือการเกลี้ยกล่อมให้สละอำนาจอย่างสงบ เครื่องไม่พังแน่นอน และถนอมอุปกรณ์มากกว่าการตัดไฟพรึบไปเฉยๆหลายเท่าครับ แม้เครื่องไม่พัง แต่งานที่ยังไม่ได้ Save ในโปรแกรมที่ค้างอยู่ เช่น พิมพ์เอกสารค้างไว้อะไรอย่างนี้ อาจจะหายไปนะครับ อันนี้ต้องทำใจรัวๆ

ต่อไปนี้จะเป็นการอธิบายรายละเอียดยุบยิบของคำสั่งข้างต้น หากไม่ต้องการปวดหัวสามารถจบบทความได้ตรงนี้เลยครับ

*(คำเตือนระวังปวดหัว)

อธิบาย REISUB
เวลาเรากด REISUB แต่ละตัวอักษรมีความหมายในการจัดการระบบให้ลงตัวก่อนปิด

• R (Raw): ยึดอำนาจคุมคีย์บอร์ดคืนจากระบบหน้าจอที่ค้าง
• E (Terminate): ส่งสัญญาณบอกโปรแกรมทั้งหมดให้ปิดตัวลงดีๆนะ
• I (Kill): ถ้ายังไม่ยอมปิด ก็สั่งฆ่ากระบวนการนั้นทิ้งซะ
• S (Sync): (สำคัญที่สุด) สั่งให้ระบบเขียนข้อมูลที่ค้างอยู่ใน RAM ลง Disk ให้หมด เพื่อป้องกันไฟล์พัง (Data Corruption)
• U (Unmount): สั่งยกเลิกการเชื่อมต่อ Hard Drive แบบปลอดภัย เพื่อให้มั่นใจว่าไม่มีการอ่าน/เขียนค้างอยู่
• B (Boot): สั่ง Restart เครื่อง

ทางเลือกอื่นเมื่อ Linux ค้าง

• ถ้าค้างแค่หน้าจอ (เมาส์ขยับได้) ให้ใช้ Alt + F2 แล้วพิมพ์ r
• ถ้าค้างแค่เมาส์ (เมาส์นิ่งแต่คีย์บอร์ดกดได้) ให้ใช้ Ctrl + Alt + F2 เพื่อไป Kill Process

ในโลกของคอมพิวเตอร์ ไม่มีระบบไหนที่เสถียร 100% แม้แต่ Linux ที่ขึ้นชื่อเรื่องความอึดระดับที่ Server ทั่วโลกไว้วางใจ ก็ยังมีวันค้างกันเขาด้วยเหมือนกัน (แม้นานๆจะค้างสักทีนึง) ถึงกระนั้นความต่างของ Linux กับระบบอื่นเวลาค้างคือ Linux จะทิ้งรอยเท้าไว้ให้เราสืบเสาะเพื่อแก้ไข ดูได้ผ่าน Terminal ด้วยคำสั่ง journalctl -p 3 -xb หลังจากที่รีบูตกลับเข้ามาแล้ว ก็จะทำให้เรารู้ว่ามันค้างเพราะอะไร (ไม่ใช่เพราะผีหลอกแน่นอน?) และมีทางออกฉุกเฉิน เช่น REISUB ที่ช่วยให้เราจบปัญหาได้โดยไม่ต้องทำร้ายเครื่อง

ศึกษาเพิ่มเติม

https://allthings.how/fix-ubuntu-system-hangs-crashes-and-freezes/

https://kaliex.co/the-magic-of-reisub-how-to-gently-restart-a-frozen-linux-system/

https://unix.stackexchange.com/questions/31818/what-to-do-when-a-linux-desktop-freezes